بررسی مفهوم انقلاب در داستان ضحاک با نظریهی گلدمن
الموضوعات :
1 - مدرس ، دانشجوی دکتری ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج،کرج، ایران
2 - دانشیار ،گروه ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور کرج،کرج،ایران.
الکلمات المفتاحية:
ملخص المقالة :
ایران کشوری کهن و متمدن بوده است و با کمی دقت در متون حماسی آن که بن مایههای فکری کهن دارند و اسطورهها را در خود جای دادهاند میتوانیم ردپای بسیاری از پدیدههای اجتماعی را که در جوامع کهن – نه فقط جوامع مدرن- هم وجود داشتهاند بیابیم و از این طریق ادعا کنیم که با جامعه روبرو بوده ایم. به ویژه جامعهای که هویت در آن شکل گرفته بوده و احساسات ملی مردمانش از آن حمایت میکرده است. ادبیات تولید شده در یک جامعه به بهترین شکل، نوع اندیشهای را که برخاسته از اوضاع اجتماعی یک جامعه است مینمایاند. از جملهی مهم ترین پدیدههای اجتماعی موجود، پدیدهی اجتماعی انقلاب – به مفهوم مدرن آن نه شورش و قیام- است که در داستان پادشاهی ضحاک رخ نشان میدهد. از آنجا که داستان ضحاک و کاوه اسطوره ای است پس با رویارویی با پدیدههای اجتماعی در متون ادبی موجود میتوانیم نتیجه بگیریم که حداقل در اندیشهی ایرانی – از آنجا که اساطیر آنقدر کهن هستند که نمیتوان برای آن دادهی اجتماعی یافت- که خاستگاه اساطیر است این مفاهیم وجود داشتهاند.در این جستار هدف بر این است که با بررسی داستان ضحاک و قیام کاوه بر اساس ساختارگرایی تکوینی گلدمن بتوانیم ثابت کنیم که پدیدهی اجتماعی انقلاب در ایران باستان وجود داشته است و این بسیار کهنتر از زمانی است که انقلابهای اجتماعی به ثبت رسیده است.
- آرنت،هانا،(1361)، انقلاب، ترجمهی عزت الله فولادوند، تهران:شرکت سهامی انتشارات خوارزمی
- ارشاد، فرهنگ،(1391)، کندوکاوی در جامعه شناسی ادبیات، تهران: آگه
- انصاری،منصور،(1380)،هاناآرنت و نقد فلسفهی سیاسی، تهران: نشر مرکز
- بشیریه، حسین، (1379)، جامعه شناسی سیاسی، تهران: نشر نی
- بشیریه،حسن، مارکسیسم انقلابی ، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماره 111-112 ، ،آذر و دی 1375،ص15
- بهار، مهرداد، (1385)، پژوهشی در اساطیر ایران، تهران: آگه
- بهار،مهرداد، (1385)، جستاری در فرهنگ ایران، تهران:اسطوره
- بیرو، آلن،(1380)، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه باقر ساروخانی، تهران: کیهان
- جوانشیر، ف.م،(1380)، حماسه داد،تهران: جامی
- خالقی مطلق، جلال، (1390/2)،«کاوه»، فردوسی و شاهنامه سرایی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی
- خالقی مطلق، جلال، (1390/1)،«شاهنامه فردوسی»، فردوسی و شاهنامه سرایی، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی
- -راشد محصل،م.ت، «مروری بر داستان رستم و اسفندیار» ، مجلهی دانشکدهی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه مشهد، 1369، سال23، ش3و4،صص432-462
- شهبازی،علیرضا شاپور، (1390)، زندگینامه تحلیلی فردوسی، تهران: هرمس
- کریستنسن، آرتور، (1384)، کاوهی آهنگر و درفش کاویانی، ترجمه منیژه احدزادگان آهنی، تهران،
- -کزازی، میرجلال الدین، (1379)، نامهی باستان،تهران: سمت، جلد اول
- گلدمن،لوسین، (1369)، نقد تکوینی، ترجمه محمدتقی غیاثی، انتشارات بزرگمهر
- -گیدنز، آنتونی، (1379)، جامعه شناسی، ترجمه منوچهر صبوری،تهران:نشرنی
- ممتاز، فریده، (1379)، جامعه شناسی شهر، تهران
19- RICOEUR, paul(1987), "MYTH AND HISTORY", in: ENCYCLOPEDIA OF RELIGION, EDITOR IN CHIEF: INDSAY JONES, USA: Thomson gail,2005, 6371-6380
_||_