پیشبینی استراتژی تاریخچه زندگی بر اساس عوامل محیطی و شخصیتی
محورهای موضوعی : روانشناسی و مشاوره
سوده دشتیانه
1
,
مجید بزرگر
2
,
کاظم خرم دل
3
1 - شیراز- چهارراه بنفشه- کوچه ۲۹- موسسه آموزش عالی فاطمیه(س)شیراز
2 - دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، مرودشت، ایران
3 - موسسه غیرانتفاعی فاظمیه شیراز
کلید واژه: استراتژی تاریخچه زندگی, حساسیت محیطی, سبکهای دلبستگی, شخصیت, سبکهای دلبستگی,
چکیده مقاله :
هدف: پیشبینی استراتژی تاریخچه زندگی بر اساس عامل عمومی حساسیت محیطی، عوامل شخصیتی، خطرات محیطی دوران کودکی و سبکهای دلبستگی میباشد.
روش: پژوهش حاضر از نوع پیمایشی، مقطعی، بنیادی، کاربردی، همبستگی میباشد. جامعه آن تمامی افراد بزرگسال ساکن شهر شیراز در سال 1403-1404 میباشند. جهت نمونهگیری از روش نمونهگیری تصادفی طبقهای استفاده شد. دادهها توسط نرمافزار SPSS 27 و روش آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون مورد تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: نشان داد که بین استراتژی تاریخچه زندگی با توافقپذیری، وظیفهشناسی، گشودگی به تجربه، برونگرایی، آلفا(ثبات)، بتا( انعطافپذیری)، عامل عمومی شخصیت، حساسیت زیبایی شناختی، و سبک دلبستگی ایمن رابطه معنادار مثبت وجود دارد. بین استراتژی تاریخچه زندگی با روانرنجورخویی، خطرات محیطی دوران کودکی و سبک دلبستگی اجتنابی، رابطه معنادار منفی وجود دارد. بین استراتژی تاریخچه زندگی با سهولت برانگیختگی، آستانه حسی پایین، عامل عمومی حساسیت محیطی رابطه معنادار یافت نشد. همچنین عامل عمومی شخصیت، بتا(انعطافپذیری) ، سبک دلبستگی اجتنابی، برونگرایی، وظیفهشناسی، روانرنجورخویی، خطرات محیطی، سبک دلبستگی ایمن، زیباییشناختی، اولین تا نهمین پیشبینیکنندهی استراتژی تاریخچه زندگی میباشند.
نتیجهگیری: حساسیت محیطی و سبکهای دلبستگی ناایمن اجتنابی و دوسوگرا عواملی هستند که میتوانند با انتخاب استراتژی تاریخچه زندگی سریع همراه باشند. در مقابل سبک دلبستگی ایمن، با انتخاب استراتژی تاریخچه کند همراه است. همبستگی منفی عامل عمومی شخصیت با استراتژی تاریخچه زندگی سریع، و همبستگی مثبت با انتخاب استراتژی تاریخچه زندگی کند همراه است. هر چقدر محیطی که فرد در آن پرورش مییابد و رشد و نمو میکند، محیط پرخطر باشد، باعث میشود که فرد استراتژی تاریخچه زندگی سریع را برگزیند.
Objective: Predicting life history strategy based on the general environmental sensitivity, personality , childhood environmental hazards, and attachment styles.
Method: The present study is a survey, cross-sectional, fundamental, applied, and correlational study. Its population is all adults living in Shiraz in 1403-1404. A stratified random sampling method was used for sampling. The data were analyzed by SPSS 27 software and Pearson correlation and regression statistical methods.
Findings: It showed that there is a significant positive relationship between life history strategy and agreeableness, conscientiousness, openness to experience, extraversion, alpha, beta, general personality factor, aesthetic sensitivity, and secure attachment style. There is a significant negative relationship between life history strategy and neuroticism, childhood environmental hazards, avoidant attachment style. No significant relationship was found between life history strategy and ease of arousal, low sensory threshold, general factor of environmental sensitivity. general factor of personality, beta, avoidant attachment style, extraversion, conscientiousness, neuroticism, environmental risks, secure attachment style, aesthetic, are the first to ninth predictors of life history strategy.
Conclusion: Environmental sensitivity and insecure, avoidant and ambivalent attachment styles are factors that can be associated with the choice of fast life history strategy. secure attachment style is associated with the choice of slow history strategy. Negative correlation of general factor of personality with fast life history strategy, and positive correlation with the choice of slow life history strategy. The more risky the environment in which a person is raised and develops, the more likely the person is to choose fast life history strategy.
بشارت، محمد علی (1379) . "هنجار یابی مقیاس دلبستگی". گزارش پژوهشی، دانشگاه تهران.
Anderson, K. G. (2017). Adverse childhood environment: Relationship with sexual risk behaviors and marital status in a large American sample. Evolutionary Psychology, 15(2), 1474704917710115.
Assary, E., Zavos, H. M. S., Krapohl, E., Keers, R., & Pluess, M. (2021). Genetic architecture of environmental sensitivity reflects multiple heritable components: A twin study with adolescents. Molecular Psychiatry, 26, 4896–4904. https://doi.org/10.1038/ s41380-020-0783-8
Bowlby, J. (1969/1982). Attachment and loss: Vol. I: Attachment (2nd ed.). New York, NY: Basic Books.
Chisholm, J. S. (1996). The evolutionary ecology of attachment organization. Human Nature, 7, 1–37. https://doi.org/10.1007/BF02733488
Copping, L. T., Campbell, A., & Muncer, S. (2014). Conceptualizing time preference: A life-history analysis. Evolutionary Psychology, 12(4), 147470491401200411.
Del Giudice, M., & Belsky, J. (2011). The development of life history strategies: Toward a multi-stage theory. In D.M. Buss & P.H. Hawley(Eds.), The evolution of personality and individual differences (pp. 154–176). New York, NY: Oxford University Press.
Ellis B. J., Figueredo A., Brumbach B. H., Schlomer G. L. (2009). Fundamental dimensions of environmental risk: The impact of harsh versus unpredictable environments on the evolution and development of life history strategies. Human Nature, 20, 204–268. doi:10.1007/s12110-009-9063-7
Ellis, B. J., Boyce, W. T., Belsky, J., Bakermans-Kranenburg, M. J., & van Ijzendoorn, M. H. (2011). Differential susceptibility to the environment: An evolutionary- neurodevelopmental theory. Development and Psychopathology, 23(1), 7–28. https://doi.org/10.1017/S0954579410000611
Figueredo, A. J., Va´squez, G., Brumbach, B. H., & Schneider, S. M. R. (2005). The K-Factor, covitality, and personality: A psychometric test of life history theory. Human Nature, 18, 47–73. doi:10.1007/ BF02820846
Figueredo, A. J., Va´squez, G., Brumbach, B. H., & Schnieder, S. M. R. (2004). The heritability of life history strategy: The K-factor, covitality, and personality. Social Biology, 51, 121–143. doi:10.1080/19485565.2004.9989090
Figueredo, A. J., Va´squez, G., Brumbach, B. H., Schnieder, S. M. R., Safcek, J. A., Tal, I. R., . . . Wenner, C. J. (2006). Consilience and life history theory: From genes to brain to reproductive strategy. Developmental Review, 26, 243–275. doi:10.1016/j.dr.2006.02. 002
Greven, C. U., Lionetti, F., Booth, C., Aron, E. N., Fox, E., Schendan, H. E., ... & Homberg, J. (2019). Sensory processing sensitivity in the context of environmental sensitivity: A critical review and development of research agenda. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 98, 287-305.
Kaplan H. S., Gangestad S. W. (2005). Life history theory and evolutionary psychology. In Buss D. M. (Ed.), The handbook of evolutionary psychology (pp. 68–95). Hoboken, NJ: Wiley.
Kwiek, M., & Piotrowski, P. (2024). Life History Strategies of Male Criminal Offenders: Verifying Traditional Life History Patterns. Evolutionary Psychology, 22(1), 14747049241238645.
Lionetti, F., Pastore, M., Moscardino, U., Nocentini, A., Pluess, K., & Pluess, M. (2019). Sensory processing sensitivity and its association with personality traits and affect: A meta-analysis. Journal of Research in Personality, 81, 138–152. https://doi.org/10.1016/j. jrp.2019.05.013
Liu, D., Van Dijk, A., Lin, S., Wang, Z., Deković, M., & Dubas, J. S. (2023). Psychometric properties of the Chinese version of the Highly Sensitive Child Scale across age groups, gender, and informants. Child Indicators Research, 16(4), 1755–1780. https://doi. org/10.1007/s12187-023-10032-2
Lu, H. J., Liu, Y. Y., & Chang, L. (2022). Child attachment in adjusting the species-general contingency between environmental adversities and fast life history strategies. Development and psychopathology, 34(2), 719-730.
Main, M. (1991). Metacognitive knowledge, metacognitive monitoring, and singular (coherent) vs. multiple (incoherent) model of attachment: Findings and directions for future research. In C. M. Parkes, J. Stevenson- Hinde & P. Marris (Eds.), Attachment across the life cycle (pp. 127–159). London: Routledge.
Manson, J. H. (2015). Life history strategy and the HEXACO personality dimensions. Evolutionary Psychology, 13(1), 147470491501300104.
McCauley, T. G., & McCullough, M. E. (2022). Retrospective self-reported childhood experiences in enriched environments uniquely predict prosocial behavior and personality traits in adulthood. Evolutionary Psychology, 20(3), 14747049221110603.
Pluess, M., Lionetti, F., Aron, E. N., & Aron, A. (2023). People differ in their sensitivity to the environment: An integrated theory, measurement and empirical evidence. Journal of Research in Personality, 104, 104377. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2023. 104377
Smith, B. H., & Tompkins, R. L. (1995). Toward a life history of the Hominidae. Annual Review of Anthropology, 24, 257–279. https://doi.org/10.1146/annurev.an.24.100195.001353
Stearns, S. C. (1992). The evolution of life histories. Oxford, England: Oxford University Press
Weyn, S., Van Leeuwen, K., Pluess, M., Goossens, L., Claes, S., Bosmans, G., van den Noortgate, W., Lutin, E., Bröhl, A. S., Chubar, V., Geukens, F., & Bijttebier, P. (2022a). Individual differences in environmental sensitivity at physiological and phenotypic level: Two sides of the same coin? International Journal of Psychophysiology, 176, 36–53. https://doi.org/10.1016/j.ijpsycho. 2022.02.010
Wilson, M., & Daly, M. (1997). Life expectancy, economic inequality, homicide, and reproductive timing in Chicago neighbourhoods. British Medical Journal, 314, 1271–1274.
Yang, A., Zhu, N., Lu, H. J., & Chang, L. (2022). Environmental risks, life history strategy, and developmental psychology. PsyCh Journal, 11(4), 433-447.
