سیاستگذاری فرهنگی جمهوری اسلامی و عدمِ جهانیشدن ادبیات داستانیِ نویسندگانِ انقلابی
محورهای موضوعی : تحولات سیاسی در ایران
الهام معصومی نژاد
1
,
محمد توحیدفام
2
,
مریم اسماعیلی فرد
3
,
علی اشرف نظری
4
1 - دانشجوی دکتری سیاستگذاری عمومی،گروه علوم سياسي، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران
2 - گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 - استاد یار دانشگاه ازاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
4 - دانشيار گروه علوم سياسي،دانشگاه تهران،تهران،ايران
کلید واژه: واژگان کلیدی: ادبیات داستانی انقلابی, جهانی سازی فرهنگی, سیاست های فرهنگی, دیپلماسی نرم, آژانس های ادبی.,
چکیده مقاله :
ادبیات داستانی یکی از ابزارهای اصلی انتقال گفتمانهای فرهنگی و سیاسی هر ملت به جهان بیرونی است. در ایران پس از انقلاب اسلامی، ادبیات داستانی انقلابی با وجود پشتوانه ایدئولوژیک و ظرفیتهای بیانی، موفق به حضور مؤثر در عرصه بینالمللی نشده است. این پژوهش با هدف تحلیل ساختاری موانع جهانینشدن ادبیات داستانی نویسندگان انقلابی، بر سه متغیر کلیدی تمرکز دارد: عدم عضویت در کنوانسیون برن، بهعنوان رکن حقوقی حمایت جهانی، ضعف جریان ترجمه و تعاملات بینالمللی، و عملکرد ناکارآمد آژانسهای ادبی داخلی.
ضرورت این پژوهش از آنروست که جهانیسازی ادبیات انقلابی، نهتنها در ترویج گفتمان فرهنگی جمهوری اسلامی نقش دارد، بلکه در ارتقاء دیپلماسی نرم و تثبیت هویت فرهنگی نیز مؤثر است. سؤال اصلی مقاله این است که چه ساختارها و سیاستهای کلان فرهنگی مانع از جهانیشدن ادبیات داستانی نویسندگان انقلابی ایران شدهاند؟در چارچوب نظریه دیپلماسی نرم، فرضیه پژوهش این است که نبود زیرساختهای حقوقی بینالمللی، ناکارآمدی نهادی در حوزه ترجمه، و غیبت واسطههای حرفهای نشر، سه عامل بنیادین این ناکامیاند.
یافتهها، بر اساس تحلیل اسنادی و دادههای آماری ترجمه آثار فارسی (۱۳۶۸–۱۳۹۲) نشان میدهد که تنها بخش بسیار محدودی از این آثار به زبانهای دیگر ترجمه شدهاند، و سهم نویسندگان انقلابی در این میان ناچیز است. در پایان راهکارهایی برای ارتقا جایگاه این ادبیات ارائه شده است.
Fictional literature serves as a key instrument for conveying the cultural and political discourses of any nation to the global audience. In post-revolutionary Iran, despite its ideological foundations and expressive capacities, revolutionary fiction has not achieved a significant international presence. This study aims to structurally analyze the obstacles hindering the globalization of revolutionary fiction authored by Iranian writers, focusing on three critical variables: non-membership in the Berne Convention as a legal pillar of international protection, weaknesses in translation flows and international interactions, and the inefficiency of domestic literary agencies. The necessity of this research lies in the fact that the globalization of revolutionary literature not only promotes the cultural discourse of the Islamic Republic but also plays a vital role in advancing soft diplomacy and reinforcing cultural identity. The main research question addresses which structural and macro-cultural policies prevent the internationalization of revolutionary fiction in Iran. Within the theoretical framework of soft diplomacy, the hypothesis posits that the absence of international legal infrastructure, institutional inefficiency in translation, and the lack of professional publishing intermediaries are fundamental causes of this failure. Findings, based on documentary analysis and statistical data of Persian translations from 1989 to 2013 (1368–1392 in the Iranian calendar), reveal that only a very limited portion of these works has been translated into other languages, with revolutionary authors’ share being negligible. Finally, the study proposes strategies to enhance the global standing of this literary genre.
منابع - افتخاری، اصغر، کمالی، علی (1394)، " ساختار قدرت نرم در گفتمان اسلامی"، دو فصلنلمه مطالعات قدرت نرم ، 5:12 ، صص 9-27
- بدخش، سعید(1396)، مالکیت ادبی هنری، چاپ اول تهران، انتشارات منشور سمیر
- حنیف ، محمد(1395)، داستان سیاسی، داستان انقلاب. تهران :پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
- جعفری، علی اکبر،قربی، سید محمد جواد(1397)، "منابع قدرت نرم در جمهوری اسلامی ، مطالعه کمی سیاست های کلی علم و فناوری"، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه انقلاب اسلامی،8:27، صص 151-175
- خسروی شکیب، محمد، جوادی، پروین و محمد رضا نعمتی (1402)، " تحلیل جامعه شناختی هزار و یکشب با تاکید بر نظریه قدرت نرم میشل فوکو"، پژوهشنامه ادبیات داستانی، 12:4: صص127-142
- سوری قرلیوند، حسین و رشیدی، مهدی(1390)، "بررسی نری مفهوم قدرت نرم و منابع آن در ایران"، فصلنامه امنیت نرم، سال اول، شماره اول
- سرشار ، محمد رضا(1392)، روز نگاشت هایی درباره ادبیات داستانی بعد از انقلاب اسلامی، تهران: نشر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
- شهرستانی،حسین(1391)،" حوزه خصوصی و قدرت نرم دولت "، ماهنامه سوره ، شماره 62-63
- صفایی، سید حسین، (1386)، حقوق مدن و حقوق تطبیقی، چاپ دوم، تهران: انتشارات میزان
- فتاحی اردکانی، حسین، مسعود نیا، حسین، امام جمعه زاده ، سید جواد(1397)، " تحلیل مفهوم قدرت و منابع تشکیل دهنده ی آن از دیدگاه جوزف نای " ، فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات قدرت نرم ، 8:18 ، صص 130-152
- قاسمی، محسن(1385)، " سیر تحول حقوق مولف در جامعه بین المللی"، مجله حقوقی مرکز امور حقوقی بین الملل، شماره 3
- کافی ، غلامرضا (1389)، شناخت ادبیات انقلاب اسلامی، تهران: پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس
- کریم زاده، الناز، (1395)، قوانین و مقررات حقوق مالکیت فکری (ملی و بین المللی)، چاپ اول ، تهران ، انتشارات جنگل
- کریمی، سولماز(1402)، " بررسی دلایل عدم الحاق ایران به کنوانسیون برن (از نظر حقوق ادبی و هنری)"، فصلنامه تمدن حقوقی، 6:61 صص 101-114
- کاظمی، علی و حسنی، علیرضا(1400)، الحاق ایران به کنوانسیون برن و تاثیر آن بر حقوق مالکیت فکری در ایران ، چاپ اول، تهران
- محمد زاده وادقانی، علیرضا(1396). برگردان نو و برداشتی از مواد معاهده برن سند پاریس 1971، چاپ اول ، تهران ، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
- میر حسینی، حسن (1395)، فرهنگ حقوق مالکیت معنوی ، چاپ سوم، تهران، انتشارات میزان
- نای، جوزف (1382)، "قدرت نرم ، سیاست خارجی"، ترجمه حسینی مقدم ، فصلنامه راهبرد، شماره 29
- نای، جوزف(1389)، قدرت نرم، ابزارهای موفقیت در سیاست بین الملل ، ترجمه سید محسن روحانی و مهدی ذوالفقاری ، تهران: امام صادق (ع).
- نای ، جوزف (1392)، آینده قدرت ، ترجمه احمد عزیزی، تهران : نشر نی
- مصاحبه با محمد بقایی ماکان، مصاحبه شونده : عاطفه شمس.27/11/1393
-
Nye, J. S. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics. PublicAffairs. -
Wolf,M.&Fukari,(2007).Constructing a sociology of translation. Amsterdam: john Benjamin.
